Sıfır Kilometre Araçlarda Kronik Arıza ve "Ayıplı Mal" Kapsamında Tüketicinin Hakları

Yazarlar: Av. Ahmed Yasin ARAK & Av. Nagehan ARAK

Kurum: ARAK Hukuk Bürosu

Öz

Bu makale, distribütör veya yetkili bayilerden satın alınan sıfır kilometre araçlarda üretimden kaynaklı meydana gelen kronik arızaların hukuki niteliğini incelemektedir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) kapsamında tüketicinin hakları, üretici-ithalatçı ve bayinin müteselsil sorumluluğu ekseninde analiz edilmiştir.

1. Giriş

Büyük bir finansal kaynak aktarılarak satın alınan sıfır kilometre bir araçtan tüketicinin beklentisi, aracın hatasız ve konforlu bir şekilde kullanılmasıdır. Ancak fabrikasyon hatalar, yazılımsal uyumsuzluklar veya tasarım kusurları nedeniyle belirli bir serideki tüm araçlarda aynı arızanın tekrarlaması durumu "kronik ayıp" olarak adlandırılır. Sıfır araçta meydana gelen şanzıman arızaları, boya dökülmeleri veya elektronik beyin hataları, 6502 sayılı Kanun kapsamında malın ayıplı olduğunu gösterir ve tüketiciye geniş haklar tanır.

2. Müteselsil Sorumluluk ve Tüketicinin Seçimlik Hakları

Sıfır aracın ayıplı çıkması halinde, tüketiciye karşı sadece aracı satan yetkili bayi değil; aracın üreticisi ve ithalatçısı da (distribütör) müteselsilen (ortaklaşa ve zincirleme) sorumludur. TKHK m. 11 uyarınca tüketicinin; bedel iadesi, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle (yenisiyle) değiştirilmesini isteme hakları mevcuttur.

Kritik Husus: Yetkili servislerin veya bayilerin, "Aracı tamir edelim, parça değişimi yapalım" şeklindeki dayatmaları hukuki dayanaktan yoksundur. Seçimlik hakların hangisinin kullanılacağı tamamen tüketicinin inisiyatifindedir.

3. Aracın Yenisiyle Değiştirilmesi (Misliyle Değişim) Şartları

Sıfır bir araçta parçaların sökülüp takılması, motor veya şanzıman gibi ana bileşenlerin değişmesi, aracın ikinci el piyasasındaki değerini (rayicini) doğrudan düşürür. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, aracın ana arterlerinde meydana gelen ve güvenli sürüşü engelleyen kronik ayıplarda, tüketicinin "ayıpsız misliyle değişim" hakkını kullanması dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmez. Ücretsiz onarım hakkı seçilmişse dahi, garanti süresi içinde arızanın belirli bir sıklıkta tekrarlaması veya tamirin yasal süreyi (20 iş günü) aşması durumunda tüketici diğer haklarına dönerek aracın sıfır kilometre yenisini talep edebilir.

4. Sonuç

Sıfır kilometre araçlarda kronik ayıpların varlığı durumunda distribütör ve bayiler genellikle maliyetli olan değişim veya bedel iadesi seçeneklerinden kaçınma eğilimindedir. Tüketicilerin yasal haklarını bilerek, yetkili servis formlarını (iş emirlerini) eksiksiz muhafaza etmesi ve arızanın kronik niteliğini üniversitelerin heyet raporları veya adli bilirkişiler vasıtasıyla ispatlayarak hukuki süreci başlatması gerekmektedir.

Kaynakça

• 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Madde 8 - 11).

• Garanti Belgesi Yönetmeliği.

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun Araç Değişimi ve Değer Kaybı Kararları.